p. Jan Kiełbasa

O WYKŁADOWCY

dr hab., pracownik naukowy i wykładowca od ponad 30 lat związany z Instytutem Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Za swojego mistrza myślenia uważa profesora Władysława Stróżewskiego, choć ma świadomość, że lista mistrzów i kolegów, wobec których ma dług wdzięczności, musiałaby być bardzo obszerna. W swoim macierzystym Instytucie prowadzi badania, wykłady i seminaria głównie z zakresu klasycznej metafizyki i myśli średniowiecznej, zwłaszcza patrystycznej i scholastycznej antropologii i etyki, choć nie porzuca także swoich wcześniejszych zainteresowań filozofią francuską, a do dawnych zainteresowań dodaje nowe, związane z postacią i myślą Edyty Stein i jej odniesieniem do filozofii i teologii średniowiecza. Związany również z Kolegium Filozoficzno-Teologicznym O. Dominikanów, gdzie prowadził lub prowadzi zajęcia z metafizyki, antropologii, historii filozofii starożytnej i historii filozofii średniowiecznej. W latach 2015-2018 kierował programem badawczym „Historia rozwoju pojęcia wola od V do XIII wieku”, realizowanym w wyniku konkursu ogłoszonego przez Narodowe Centrum Nauki (OPUS 7). Publikował w Wydawnictwie UJ, w wydawnictwie Peter Lang, w wydawnictwie i miesięczniku „Znak”, w „Kwartalniku Filozoficznym”, w „Przeglądzie Tomistycznym”, w „Rocznikach Filozoficznych KUL” i w „Philosophia. Philosophical Quarterly of Israel”. Tłumaczył teksty filozoficzne i redagował tłumaczenia z języka łacińskiego, francuskiego i angielskiego (od św. Tomasza z Akwinu do Sartre’a i Ricoeura). Miłośnik klasycznej i średniowiecznej łaciny, umiaru w etyce i polityce, niemodnej literatury (powieści historyczne Teodora Parnickiego, powieści i eseje Marguerite Yourcenar). Bezinteresowny frankofil.

O WYKŁADACH

Data: 27.03.2019, Temat: Prawda w relacji międzyosobowej – spojrzenie biblijne.

Wykład będzie próbą pokazania różnych sensów terminu „prawda” i różnych wymiarów prawdziwości. Z jednej strony będzie przypominał jej podstawowe w klasycznej filozofii rozumienie jako adekwatności – „dorównania” – myśli i rzeczywistości: ludzkiego umysłu do rzeczy bądź samych rzeczy do umysłu boskiego i jego wzorczych idei. Z drugiej zaś strony będzie wskazywał na możliwość wyjścia poza czysto logiczne i poznawcze rozumienie prawdy (jako kwalifikacji myślenia albo sądów czy twierdzeń, przeciwstawionej ich fałszywości). Jednym z takich możliwych sposobów wyjścia poza to podstawowe rozumienie będzie ontologizacja prawdy, czyli jej związanie z istnieniem czy to w wymiarze uniwersalnym, kiedy prawda – jako transcendentale – staje się równozakresowa i zamienna z bytem (każdy byt – jako to, co jest – jest prawdziwy, a prawda jest jego ujawnieniem czy też odsłonięciem – manifestatio, demonstratio, revelatio entis), czy to w szczególnym odniesieniu do Bytu Najwyższego, czyli Boga, z którym jest utożsamiana. Uwzględnione też zostaną inne wymiary prawdziwości: obok prawdy myśli i sądów oraz prawdy istnienia będzie mowa o prawdzie, czyli słuszności (rectitudo) woli i działania, a także o prawdomówności jako cnocie etycznej mającej znaczenie dla relacji międzyosobowych. Osnową wykładu będą teksty takich autorów jak św. Augustyn, św. Anzelm z Canterbury i św. Tomasz z Akwinu.

Data: 03.04.2019, Temat: Wolność w relacji międzyosobowej – spojrzenie biblijne.

Wykład będzie się koncentrował na takich zagadnieniach jak dobrowolność i niedobrowolność ludzkiego działania (kryteria własnowolności działania, okoliczności znoszące własnowolność, kontrowersje związane z przypadkami granicznymi) oraz różne sposoby rozumienia wolnego wyboru czy też wolnej decyzji (liberum arbitrium). Przedmiotem namysłu będą argumenty na rzecz wolności człowieka w obliczu różnego rodzaju determinizmów (fizycznych, biologicznych, społecznych, psychologicznych), a także w obliczu wszechmocy,przedwiedzy i łaski Boga (czyli domniemanego nadprzyrodzonego ddeterminizmu). Przedstawione i zinterpretowane zostaną także takie kwestie, jak związanie wolności człowieka z jego racjonalnością, zasada alternatywnych możliwości jako hipotetyczny warunek wolności, czy możliwe typologie i klasyfikacje wolności (np. „wolność do” i „wolność od”, trojakiego rodzaju wolność negatywna: od konieczności, od niedoli, od grzechu, etc.). Źródłową podstawą wykładu będą teksty Orygenesa, św. Augustyna, Boecjusza, św. Bernarda z Clairvaux i św. Tomasza z Akwinu.

Data: 10.04.2019, Temat: Miłość w relacji międzyosobowej – spojrzenie biblijne.

Wykład będzie podejmował takie kwestie jak różnica między rozumieniem miłości w filozofii greckiej (na przykładzie dialogów Platona) i w myśli inspirowanej przez chrześcijaństwo, a także podstawowe intuicje związane z z tym ostatnim (w tym propozycja rozumienia augustyńskiego sformułowania: „Kochaj i rób, co chcesz!”). Przedmiotem namysłu będą również typologie miłości, w szczególności relacja między miłością a przyjaźnią oraz między miłością jako uczuciem a miłością jako cnotą wlaną, czyli teologiczną (na podstawie tekstów Arystotelesa, Cycerona, Elreda z Rievaulx i św. Tomasza z Akwinu). Zwieńczeniem wykładu będzie uzasadnienie tezy, że miłość jest naczelną cnotą w całym systemie ludzkich cnót.